Osmanlı’dan Cumhuriyet’e elektriğin tarihi bu kitapta

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e elektriğin tarihi bu kitapta

İETT’nin ‘E’sinin tarihi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nde yapılan çalışmalarla gün yüzüne çıkarıldı.

İETT Genel Müdürlüğü’nün katkılarıyla Prof. Dr. Vahdettin Engin ve Prof. Dr. Ufuk Gülsoy’un üç yıllık araştırma sonunda yazdığı kitap, İstanbul üzerinden Türkiye’de elektriğin tarihini aktarıyor. Çünkü İstanbul’da elektriğin tarihi aslında Türkiye’de elektriğin tarihi.  Türkiye’de elektriğin 138 yıllık hikâyesine ayna tutan kitap, az bilinen detayları aydınlatıyor, elektriğin tarihini bir belgesel gibi anlatıyor.

Osmanlı’da elektrik öncesi aydınlatma; 1878’den 1908’e değin İstanbul’da elektrik kullanımına yönelik gelişmeler; 1908 – 1923 döneminde İstanbul’un elektrikle tanışması ve Silahtarağa fabrikasının kurulması; atlı tramvayların yerini elektrikli tramvayların alması; 1923 – 1933 döneminde elektriğin Anadolu’da yaygınlaşması, kitabın değindiği konular arasında.

İstanbul’da ışığa ispermeçet mumuyla, yağ kandilleriyle kavuşulduğu günlerde geceleri sokaklarda fenersiz gezmenin yasak olduğunu biliyor muydunuz? Yasağa uymayanların hapse girdiği veya hamamlara atılarak sabaha kadar külhanları yakmaya mecbur tutulduğu 1800’lerin ilk yarısı, Tanzimat Fermanı sonrası memurların ve saray görevlilerinin evlerinin önüne kandil asmakla görevlendirildiği dönem, kitabın en dikkat çekici bölümlerinden.

Havagazıyla önce Dolmabahçe Sarayı’nın aydınlatıldığı, üretim fazlasının Cadde-i Kebir’de (İstiklal Caddesi) kullanıldığı, devletin elektrik konusunda eğitim almaları için Avrupa’ya öğrenci gönderdiği, Tersane-i Amire’nin kurulduğu yıllar… Elektrikle yakından ilgilenen II. Abdülhamid’in Avrupa’ya elektrikli araba ve elektrikli sandal sipariş ettiğini, sarayda elektrikli fotoğraf makinesi, elektrikli şamdan kullandığını Prof. Dr. Engin ve Prof. Dr. Gülsoy’un satırlarından öğrenmek mümkün.

Kitapta, elektriğin halka tanıtımında basının nasıl kullanıldığı dönemin gazetelerinden Takvim-i Vekayi ve Servet-i Fünun’dan sayfalarla anlatılıyor. Birinci Dünya Savaşı’nın hemen öncesi Dersaadet Tramvay Şirketi’nin nasıl elektrikli tramvay hizmete vermeye başladığı, abonelerle yapılan ilk sözleşmeler, savaştan sonra başlayan işgal yılları, milli mücadele dönemi, Cumhuriyet’in ilanı, Cumhuriyet hükümetinin talep ve hassasiyetleri, İstanbul’un elektrikle başlayan sosyo-ekonomik değişimi de belgeleriyle ortaya koyuluyor.

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal