Müzeyyen Senar’ın yayımlanmamış albümü Uzelli arşivinde

Müzeyyen Senar’ın yayımlanmamış albümü Uzelli arşivinde

Geçen günlerde, müzik yazarı Murat Beşer’in sosyal medyada Fikret Kızılok’un “iki yeni şarkısının bulunduğu” yönündeki duyurusu heyecan yarattı. Fikret Kızılok’un “Zaman Zaman” albümünün Kalan Müzik tarafından plak formatında yayımlanması gündeme geldiğinde, albümün bant kayıtlarına Uzelli müzik firmasının arşivinden ulaşılmış, burada da Kızılok’un daha önceki “Zaman Zaman” albümlerinde olmayan iki şarkısının yer aldığı görülmüştü.

Kayıtlar hakkında bilgi almak üzere, Uzelli’nin sahibi Metin Uzelli ile bir araya geldiğimizde, Kızılok kayıtlarının yanı sıra, arşivlerinde gün yüzüne çıkmayı bekleyen daha nice hazine olduğunu öğrendim.

‘Bantı melekler korumuş’

Uzelli, Türkiye’nin köklü müzik kuruluşlarından biri. 1970’li yıllarda kurulan firma, o dönemde, bir plak şirketi olmasının yanı sıra, aynı zamanda kaset üreticisiydi ve diğer plak şirketlerine de hizmet vermekteydi. Türkiye’nin ilk entegre kaset fabrikası, 1977 yılında Uzelli tarafından kuruldu. Bu nedenle, kendi kataloğunda olan sanatçıların üretimleriyle birlikte, çoğaltımı yapılacak albümlerin master’ları da Uzelli kaset fabrikasına geliyordu. Böylece, yıllar içinde, firmanın bugüne dek özenle korunmuş, geniş bir bant, belge ve görsel arşivi oluştu. Fikret Kızılok kayıtları da işte bu arşivden çıktı.

“Yeni bulunan” şarkılardan biri, aslında bir şiirin seslendirilmiş hali. Kızılok burada Nâzım Hikmet’in Kuvayı Milliye Destanı’ndan “Ayın altında kağnılar gidiyordu” diye başlayan bölümü okuyor. Diğeri yine Nâzım’ın şiirinden bestelenmiş “Makinalaşmak İstiyorum” adlı şarkı.

Murat Beşer’in aktardığına göre, bu iki şarkı “Not Defterim” kaseti için 1977 yılında kaydedilmiş ve Fikret Kızılok’un Yonca Müzik etiketiyle 1982 yılında yayımlanan “Zaman Zaman” kasetinde yer almıştı. Fakat sonraki albümlerinde, -bantın varlığı bilinmediğinden- bu şarkılar bulunmuyordu. Halihazırdaki albümler, bir plaktan kaydedilerek üretilmişti.

Metin Uzelli, arşivlerinden çıkan kayıt için “bu bantı melekler korumuş” diyor. Çünkü çok iyi kondisyonda ve belli ki bundan sonra üretilecek “Zaman Zaman” albümlerinin daha temiz bir sesle dinleyiciye ulaşmasına vesile olacak.

Uzelli’nin arşivinde başka neler var? Metin Uzelli’nin aktarımına göre:

“Uzelli’den yayımlanmış bugüne kadar 1280 albüm var. Bu albümlere ait bütün üretim kopyaları, kaset-CD kapakları ya da stüdyo master’ları muhafaza ediliyor. Bunun dışında albümlere iştirak edenlerle, telif haklarına ilişkin bütün evraklar duruyor.

Arşivdeki müzik kayıtlarının şöyle bir özelliği var: O yıllarda stüdyoya girildiğinde bir ya da iki şarkı fazladan üretilir, kaset ya da plağın uzunluğuna göre eserler tasnif edilirdi ve genelde artan şarkılar olurdu. Dolayısıyla arşivde çok sayıda yayımlanmamış şarkı var.

Fotoğraf çekimleri için stüdyoya girildiğinde bir ya da iki fotoğraf albümde kullanılır, kalanlar da arşivde yerini bulurdu. Hemen hemen her sanatçının arşivimizde daha önce yayımlanmamış fotoğrafları bulunuyor.”

On yedi şarkılık Senar albümü

Arşivdeki bazı materyaller başta da söylediğim gibi, gerçekten hazine değerinde. Bunlardan biri de 2015 yılında yitirdiğimiz Müzeyyen Senar’ın daha önce hiç yayımlanmamış albümü. Albümün hikâyesini ve diğer kıymetli arşiv belgelerini yine Metin Uzelli’den dinleyelim:

“Müzeyyen Senar’ın hiç yayımlanmamış bu albüm olağanüstü bir kayıt. Müzeyyen Hanım sadece hücum kayıt yapıyordu. Işık Şençalar’ın stüdyosunda kaydedilen albümü değerli kılan özelliklerden bir tanesi, 17 şarkıdan oluşan çok değerli bir eser seçkisi olması. Refakatçılar da olağanüstü sanatçılar: Ercüment Batanay yaylı tamburda, Işık Şençalar, Mustafa Kandıralı…  Bu açıdan da çok değerli bir albüm. Bunun gibi, yayımlanmamış 20’nin üzerinde albüm var.

Safiye Ayla’nın kendi el yazısıyla döktüğü bir sözleşme var. Sözleşmede, geç döneminde okuduğu “Ata’nın Anısı’na” isimli albümün gelirini Yakacık Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağışladığını söylüyor. El yazısı ve kullandığı üslupla, o sözleşme de bizim için çok değerli.

Ayrıca, arşivde Erkin Koray’ın harika fotoğrafları var. Selda Bağcan’ın kimonolu fotoğrafları var. Gerçekten de fotoğraf arşivi çok güzel hazinelerden oluşuyor.”

Müzeyyen Senar’ın söz konusu albümü niye bugüne dek yayımlanmadı? Metin Uzelli, arşive ilişkin çalışmalarının sürdüğünü, ancak mevcut telif yasalarının geçmişe ait albümlerin/şarkıların yayımlanmasını güçleştirdiğini söylüyor:

“Bizim bunları yayımlamak konusunda ketum davrandığımızı görürsünüz. Ketumluğun dışında, regülasyona ve kurallara sadık olmamızdan da kaynaklanıyor. Ülkemize mahsus durum, yasaların bugünkü durumu, bu tip eski yayınların çoğaltılması ve yayılmasının önünde engel. Kültürel mirasımızın insanımıza ulaşmasını engelliyor. Kanun değişip uluslararası standartlara geldiğinde, bunları tekrar gün ışığına çıkaracağız.”

Önemli bir sanatçısının yayımlanmamış bir şarkısı oraya çıktığında dünyada yer yerinden oynar. Müzeyyen Senar’ın on yedi eserden oluşan albümü ise yıllardır arşivde bekliyor.

Dinleyicilerin isteği, hukuki engellerin aşılması ve albümün yayımlanması. Uzelli ve diğer müzik şirketlerinin arşivlerinde saklanan diğer hazinelerle birlikte.

 

 

 

 

 

 

 

1 yorum

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal