Lütfi Özkök’ün ‘portreleri’ İstanbul Modern’de

Lütfi Özkök’ün ‘portreleri’ İstanbul Modern’de

Fotoğraf sanatçısı ve şair Lütfi Özkök’ün İsveç’teki arşivinden derlenen portre fotoğraf seçkisi, “Lütfi Özkök: Portreler” başlığıyla İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi’nde sergileniyor. Sergi, 3 Mayıs 2020’ye kadar görülebilecek.

1950’li yıllardan beri Türkiye’de ve dünyada edebiyat ve sanat alanlarına yön veren kişilerin portre fotoğraflarını çeken Özkök’ün hayatını geçirdiği Stockholm’deki arşivinden derlenen sergide, sanatçının kadrajından çıkan 80 ismin portresi yer alıyor.

Özkök’ün edebiyat dergilerinde yayımlanan yazılarına eşlik etmesi için fotoğraf çekmeye başladığı 1950’lerden 1990’ların sonuna uzanan döneme ait fotoğraflardan oluşan sergi, 24 Nobel ödüllü yazarın aralarında bulunduğu 89 portreden oluşuyor.

Sergide yer alan Nâzım Hikmet, Samuel Beckett ve René Char gibi isimlerle uzun yıllar dostluğunu devam ettiren Özkök, kendisi gibi anayurdundan uzakta olan özneleriyle kurduğu duygudaşlığı portrelerine de yansıtıyor. Ayrıca Özkök, portrelerini çektiği kişilerin, kişiliklerinin yansıması olabilecek sanat yapıtları ile kurdukları ilişkinin de izini sürüyor.

Samuel Beckett

İstanbul Modern Fotoğraf Galerisi yöneticisi Demet Yıldız’ın küratörlüğünü üstlendiği sergide fotoğraflara metin, obje ve belgeler eşlik ediyor. Bu veriler aracılığıyla hem sanatçının portrelerini çektiği kişilerle ilişkisi gösteriliyor hem de sanatçının kişisel hikâyesi üzerinden bir dönemin okuması yapılabiliyor.

İlk portesi şair Söderberg

Özkök’ün ilk portresi, İsveçli şair arkadaşı Lasse Söderberg’e ait.

Sanatçı bu fotoğrafı, Türkiye’deki yayıncısı Hüsamettin Bozok’un talebiyle, eşi Anne-Marie’nin amatör fotoğraf makinesiyle çekti.

Özkök’ün maddi gelir elde ettiği ilk portresi ise, 1957 yılında Söderberg’in bir gazete için söyleşiye giderken fotoğrafçı olarak kendisini çağırmasıyla gerçekleşti. Burada Kübalı sanatçı Wifredo Lam’ın fotoğrafını çeken Özkök, böylelikle profesyonel fotoğrafçılığa da adım atmış oldu.

Nâzım’ın portresi

Nâzım Hikmet

Özkök, Nâzım Hikmet’in belleklerde yer edinen ünlü portrelerini ilk kez 1959’da Stockholm’de çekti.

1962’de Floransa’daki Uluslararası Yazarlar Toplantısı’nda Nâzım Hikmet ile yeniden bir araya gelen Özkök, şairi tekrar fotoğrafladı.

Özkök’ün torunu Anna Juhlin’in Stockholm Tempo Belgesel Film Festivali’nde genç yönetmenler dalında birincilik kazandığı ve dedesinin yaşamını anlatan 2010 yapımı belgeseli  “Fil Gibi Evdeki Şair” (Poeten i Elefanthuset) de sergi kapsamında gösterilecek.

Lütfi Özkök hakkında:

1923’de İstanbul Feriköy’de doğdu.

Arkadaşları Sabahattin Kudret Aksal, Fahir Onger ve İlhan Arakon ile birlikte 1942’de Sokak dergisini çıkardı.

Viyana Üniversitesi’nde Germanistik öğrenimi gören Özkök, savaş nedeniyle 1944’te Türkiye’ye döndü.

1949’da Fransa’da Sorbonne’da okuduğu sırada sınıf arkadaşı İsveçli Anne-Marie Juhlin ile evlenip İsveç’e yerleşti.

Şair Lasse Södeberg ile birlikte “Ekmek ve Sevda” (Brödet och Kärleken) adlı Türk Şairleri Antolojisi’ni hazırladı. 1953 tarihli antolojide Orhan Veli, Melih Cevdet Anday, Fazıl Hüsnü Dağlarca ve Oktay Rifat’ın şiirleri yer aldı.

1977 yılında İsveç Kraliyet Akademisi’nin Sanat Ödülü’ne değer görüldü.

1986 yılında Meksiko’da 37 ülkeden 207 yazar portresinin yer aldığı bir sergi düzenledi.

1987’de Beyoğlu Yapı ve Kredi Bankası Sanat Galerisi’nde sanatçının, 20’si Türkiyeli 100 yazar portresinden oluşan sergisi açıldı.

1996’da İsveç Akademisi Ödülü’ne değer görüldü.

1998’de İstanbul Maçka Sanat Galerisi’nde “Çağdaş Yazar Portreleri” sergisi açıldı.

Nobel Ödülü kazanan 30 yazarın portresi, Nobel ödüllerinin dağıtıldığı hafta İsveç Akademisi Kütüphanesi’nde sergilenmeye başladı.

2002’de İrlandalı yazar Samuel Beckett ve Beat Kuşağı’nın önemli isimlerinden ABD’li William S. Burroughs’un portreleriylei Fnac Fotoğraf Koleksiyonu’nun sergilerine katıldı.

İsveç Hükümeti tarafından Illis Quorum Liyakat Madalyası ile onurlandırılan Özkök, 2009 yılında Avrupa Günü’nde İsveç’te Yılın Avrupalısı seçildi.

2010’da Nobel Ödülü kazanmış 35 yazarın portresinin yer aldığı sergisi Nobel Müzesi’nde açıldı.

Özkök, 2017’de Stockholm’de hayata veda etti.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 yorumlar

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal