İsrail’deki gizem dolu prehistorik ‘Stonehenge’

İsrail’deki gizem dolu prehistorik ‘Stonehenge’

Ortadoğu’nun en gizemli yapılarından biri olan Golan Tepeleri’ndeki anıtsal yapı “Stonehage” keşfedildiği günden bugüne hep gözden kaçtı.

İsrail’in 1967 yılındaki savaşta bölgeyi Suriye’den almasının ardından arkeologlar sadece havadan görülebilen, yerden fark edilmeyen bir taş çemberi buldu. Yapılan kazılarla bölgenin en eski ve en büyük yapılarından birisi olan Stonehenge ortaya çıkarıldı.

Arapçası “Rujm el-Hiri” (Vahşi Kedi Taş Yığını) olarak bilinen anıt, karmaşık 5 eş merkezli daireden oluşuyor. 152 metreden daha büyük ve geniş olan çemberin ortasında büyük bir mezar odası bulunuyor. Yapının İbranice adı ise “Gilgal Refaim” yani “Devlerin Tekerleği”. Buradaki devler İncil’de bahsedilen eski bir ırk anlamına gelmekte.

Birçok tahmine göre 5000 yıl öncesinde inşa edildiği düşünülen yapı İngiltere’deki Stonehenge’i “çağdaş bir yapı” haline getiriyor. İngiltere’deki ünlü Stonehage’in aksine Golan Tepeleri’ndeki yapı 100 büyük taştan değil, binlerce kazık ve 40 bin ton ağırlığındaki binlerce küçük bazalt kayadan oluşuyor.

İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan Megalitik Mezarlar Uzmanı Uri Berger, yapı için “Bu çok esrarengiz bir bölge. Elimizde bilgiler var ama resmin bütünü değil. Bilim insanları buraya gelip şaşırıyor ve kendi teorilerini oluşturuyorlar” dedi.

Kimseler tarafından inşa edildiğinin bilinmediği ifade eden Berger, yapının bölgede bir zamanlar yerleşmiş olan göçebe bir toplum tarafından inşa edilmiş olabileceğini düşündüklerini söyledi. Yapının gökbilimsel bir öneme sahip olabileceğini vurgulayan Berger, yılın en uzun ve en kısa günleri, Haziran ve Aralık gündönümleri veya gündoğumlarıyla kayaların hatları arasında bir ilişki olabileceğini tahmin ettiklerini söyledi.

Kompleks içinde yerde duran taş duvarlar yabani otlarla kaplanmış ve çökmekte olan bir labirent gibi görünüyor. Beş metrelik mezar höyüğün üst kısmında dairesel bir desen görmek mümkün. Yalnızca yukarıdan bakıldığında dairesel şekli belli oluyor.

Berger, bölgede yapılan kazılarda bulunan çömlek, çanak ve çakmaktaşından yapılmış alet parçalarının antik yapının inşa tarihinin tespitinde yardımcı olabileceğini ifade etti.

Bölgede çalışan bilim insanları yapının MÖ 3500 yılında inşasına başlandığı konusunda hemfikir. Diğer parçaların yapının inşasının başladıktan sonraki 2 bin yıl içinde eklenmiş olabileceği düşünülüyor.

Bölge şu an İsrail’in askeri eğitim sahası olarak kullanılıyor. Ancak yapı hafta sonları ve tatillerde ziyaretçilere açılıyor. 

“Stonehenge” nedir?

İÖ 3100 dolaylarından başlayarak eski çağlarda inşa edilen ve toprak bir setin çevrelediği iç içe halklar biçiminde dizilmiş dikey dev taş bloklardan oluşan anıtsal yapılara “stonehenge” adı veriliyor. İngiltere’nin Wiltshire iline bağlı Salisbury kentinin 13 km kuzeyinde yer alır. Ancak günümüzde ziyaretçilerin gördüğü biçimiyle Stonehenge oldukça yıkık bir durumdadır.

Stonehenge’in hangi amaçla inşa edildiği tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte bir tür tapınma yeri olduğu sanılmaktadır. “Druid” denen Kelt bilginler ya da Romalı rahipler için bir tapınak olarak inşa edildiği yönündeki varsayımlar sağlam bir temele dayanmamaktadır.

İngiliz astronom Norman Yockyer, 20. yüzyıl başlarında kuzeydoğu ekseninin Güneş’in yaz gündönümündeki doğuşuyla aynı hizayı izlediğini ortaya koydu. Bu belirleme, başka bilim insanlarınca, Stonehenge’i inşa eden topluluğun Güneş’e tapındığı yolunda görüşlerin öne sürülmesine yol açtı.

ABD’li astronom Gerald Hawkins de 1963’te Stonehenge’in Güneş ve Ay tutulmalarının zamanını önceden belirlemeye yönelik karmaşık bir “bilgisayar” olduğu görüşünü ortaya attı.

Bu tür yaklaşımları sert biçimde eleştiren arkeologlardan R.J.C. Atkinson ise şu değerlendirmeyi yapmıştı:

“Stonehenge konusunda yazılanların çoğu saçmalık ya da spekülasyondur. Gelecekte de hiç kimse Stonehenge’in ne anlam taşıdığı konusunda bir ipucu yakalayamayacaktır.”

Kaynak: Reuters

Hazırlayan: Anıl Aksoy

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal