‘Irkçı ABD’ye karşı çokkültürlü Sovyet Rusya’ sergisi Londra’da

‘Irkçı ABD’ye karşı çokkültürlü Sovyet Rusya’ sergisi Londra’da

Londra’da düzenlenen “Things Fall Apart” adlı sergi, Afrikalılar ve Sovyetler Birliği arasındaki neredeyse unutulmuş büyüleyici bir geçmişi gün yüzüne çıkarıyor. ABD’deki ırkçılığı eleştiren, Afrikalı ve Afro-Amerikalıları komünizme çekmek için tasarlanmış, sergide yer alan afişler, bir dönemin Sovyet tasarım anlayışını da gözler önüne seriyor.

Sergi, sanatçı, Yevgeniy Fiks’in oluşturduğu yaklaşık 200 afişlik, “Wayland Rudd Arşivi”nden oluşuyor. 1930’lu yıllarda, Sovyet Rusya’ya gelen Afrikalı ve Afro-Amerikalılar, Rusya doğumlu olduklarını söylüyorlardı. Yevgeniy Fiks’in arşivi de adını 1932 yılında ABD eğlence endüstrisinin ırkçılığından bıkıp Moskova’ya göç eden Afro-Amerikan aktör Wayland Rudd’dan alıyor. Rudd, Moskova’ya göç ettikten sonra ölene kadar, 20 yıl boyunca orada yaşadı ve çalıştı.

Wayland Rudd, bugün yaşasaydı ve “fazla beyaz” Oscar’ı görseydi, belki yine “çok iyi yapmışım” derdi.

irkci2

1920’li yıllardan bir Sovyet afişi (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

Fiks, “Afro-Amerikan entelektüelleri Sovyet ideolojisi tarafından baştan çıkarıldı” diyor ve ekliyor: “Onların ABD’de hayatlarını nasıl inşa ettikleri bu ideolojiyi haklı çıkardı. Siyahiler ABD’de hâlâ güçsüzdü, sömürülüyordu ve sonunda ayrımcılığa karşı çıktılar. Afişlerin önerdiği gibi Moskova’ya gittiler. Moskova’ya gidenler gerçekten eşitti. Yalnızca birkaç düzine insan ABD’de kalmayı tercih etti.”

irkci3

1948 yılına ait bir afiş. Kapitalizm / Sosyalizm kıyaslaması (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

Sovyetler Birliği, ABD’nin ırkçılığına karşı büyük bir sermaye yaptı. Uluslararası alanda düzenli olarak bu konuya değindi. Yukarıdaki afiş insan hakları hareketlerine katkı sağladı.

irkci4

“Özgürlüğün doğuşunu yok etme!” 1967 (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

Afrikalıların Rusya’ya ikinci dalga akını “ezilen sömürgeler” tarafından 1950’ler ve 60’ların başında gerçekleşti. Yine savaş sonrasında Afrika’da Avrupalı sömürgeci güçlerin varlığını sürdürmesi Sovyet propagandanın lehine oldu. Angola, Mozambik, Mısır ve Kongo gibi ülkelere askeri ve diplomatik yardımlarda bulunan Sovyetler Birliği, Afrikalı öğrencileri Moskova’daki Patrice Lumumba Üniversitesi’ne davet etti.

irkci5

1967 yılından bir afiş  (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

Bu öğrencilerin bazıları Moskova’da kalmayı tercih ederken bazıları ise Afrika hükümetlerinde yüksek mevkilerde görev almak için doğduğu topraklara döndü.

Bugünkü Rusya’ya baktığımızda ise bu postırkçı idealizmi bulmak zor. Futbol maçlarındaki son raporlarında geçen ırkçılık söylemleri ve devlet duması milletvekili İrina Rodnina’nın Barack Obama’nın muza bakarken bir görselini retweetlemesi bunun en açık örnekleri. Belki de ırkçılık post-Sovyet dönemde bireyselleşmeyle birlikte yeniden hortlamıştır. Yani suçlu olan yine kapitalizmdir. Kim bilir…

irkci6

1696 yılından bir afiş. Sloganı: “Birlik, güç!”  (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

irkci7

“Dünya kadın dayanışması için!” 1973 (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

irkci8

“Yaşasın Dünya Ekim Devrimimiz!” 1933 (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

irkci9

“Arkadaşımı asla unutmam eğer Moskova’da arkadaş olduysam!” 1964 (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/Yevgeniy Fiks/Flint)

irkci10

1957 yılından kalan bu afiş Moskova’nın çokkültürlülüğünü gösteriyor. (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/ Yevgeniy Fiks/Flint)

irkci11

“Tüm ülkelerin ve sömürgelerin ezilen bütün işçileri Lenin bayrağıyla yükselecek!” 1932 (Fotoğraf: Wayland Rudd Archive/ Yevgeniy Fiks/Flint)

Kaynak: Guardian

Hazırlayan: Anıl Aksoy

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal