Adalet Ağaoğlu hayata veda etti

Adalet Ağaoğlu hayata veda etti

Türkçe edebiyatın önde gelen yazarlarından Adalet Ağaoğlu hayatını kaybetti. Bir süredir yoğun bakımda tedavi gören Ağaoğlu 91 yaşındaydı.

Ağaoğlu’nun ölümüyle ilgili hastaneden yapılan açıklamada, “Sayın Adalet Ağaoğlu, 3 gündür yoğun bakımda gördüğü tedavi sonrasında çoklu organ yetmezliği nedeniyle bu sabaha karşı hayatını kaybetti” denildi.

Boğaziçi Üniversitesi’nden yapılan açıklamada da “Edebiyatımızın büyük ismi, Boğaziçi Üniversitesi Fahri Doktora sahibi değerli yazar Adalet Ağaoğlu’nu kaybettik. Eserleriyle her zaman yaşayacak” ifadeleri kullanıldı.

Adalet Ağaoğlu hakkında:

23 Ekim 1929’da Ankara Nallıhan’da doğdu.

20’nci yüzyıl Türkçe edebiyatının en önemli romancılarından biri olan Ağaoğlu, Türkiye’nin değişik dönemlerini ve bu dönemlerin insan hayatlarına etkisini inceleyen eserler kaleme aldı. Romanları dışında hikâye, oyun, deneme, anı türünde eserler yazdı.

Kumaş tüccarı Hafız Mustafa Sümer’in dört çocuğu arasında tek kız olan Ağaoğlu’nun Dr. Cazip Sümer (1925-1975), oyun yazarı, oyuncu Güner Sümer (1936-1977) ve iş adamı Ayhan Sümer (1930) adlı üç kardeşi var.

İlköğrenimini Nallıhan’da tamamladıktan sonra 1938’de ailesi ile birlikte Ankara’ya yerleşti. Ortaöğrenimini Ankara Kız Lisesi’nde tamamladıktan sonra 1950 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu.

Edebiyata ilgisi lise yaşamında şiirlerle başladı, kısa bir süre sonra oyun yazarlığına yöneldi. Yazarlık yaşamı 1946’da Ulus gazetesinde yayımlanan tiyatro eleştirileriyle başladı. 1948-50 arasında Kaynak Dergisi‘nde şiirleri yayımlandı.

1951-1970 yılları arasında TRT’de çeşitli görevlerde çalıştı. İlk radyo oyunu olan “Aşk Şarkısı”nı Ankara Radyosu’nda göreve başladığı yıl yazdı. Radyoda çalışırken tiyatro arkadaşları Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu, Nur Sabuncu ile birlikte Ankara’nın ilk özel tiyatrosu olan Meydan Sahnesi’ni kurdu. Meydan Sahne Dergisi‘ni çıkardı.

1953 yılında tiyatro konusunda görgü ve bilgisini artırmak üzere Paris’e gitti. 1953’te Sevim Uzungören’le birlikte kaleme aldığı “Bir Piyes Yazalım” tiyatro oyunu aynı yıl Ankara’da sahnelendi.

1954 yılında mühendis Halim Ağaoğlu ile evlendi.

Üst üste yazdığı oyunlarla altmışlı ve yetmişli yılların önde gelen oyun yazarlarından oldu. TRT’nin özerkliğine el konulması gerekçesiyle 1970 yılında TRT Radyo Dairesi Başkanlığı’ndan istifa etti ve o tarihten bugüne yazarlıktan başka bir işle uğraşmadı.

Edebiyat yaşamının bazı dönemlerinde “Remüs Tealada” ve “Parker Quinck” gibi takma adlar kullandı.

1973 yılında “Ölmeye Yatmak” adlı ilk romanı yayımlandı. Bu roman, daha sonra yazdığı “Bir Düğün Gecesi” (1979) ve “Hayır” (1989) adlı romanlarla bir üçleme oluşturdu ve birçok ödül kazandı. “Bir Düğün Gecesi” ve “Hayır” romanları yayımlanır yayımlanmaz, ikinci romanı olan “Fikrimin İnce Gülü”, dördüncü basımında toplatıldı. “Fikrimin İnce Gülü” romanı hakkında, “Askeri kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek)” suçlamasıyla hakkında 1981 yılında dava açılan Ağaoğlu, iki yıl süren davanın ardından aklandı. “Düğün Gecesi” ise soruşturma aşamasında kaldı. Dönemin üç önemli roman ödülüne değer görülmüş olan “Bir Düğün Gecesi” adlı roman için ayrıca Aldous Huxley’den aşırma olduğu suçlaması ortaya atıldı ve uzun tartışmalara sebep oldu.

Ağaoğlu, 1986’da kurulan İnsan Hakları Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı.

Öykü kitapları, denemeler, anı-roman türünde eserler de yayımlayan Ağaoğlu 1991 yılında “Çok Uzak Fazla Yakın”la oyun yazarlığına döndü.

Eşi Halim Ağaoğlu, Adalet Ağaoğlu ile ilgili yazıları bir araya getirerek bir arşiv hazırladı. Arşivdeki veriler 2003’te Adalet Ağaoğlu’nun yazarlığının 55. yılında “Herkes Kendi Kitabının İçini Tanır” adıyla kitaplaştırıldı.

1996’da ciddi bir trafik kazası geçiren ve iki yıl hastande yatan Adalet Ağaoğlu için Can Yücel’in söylediği “Sen Türkiye’nin en güzel kazasısın” sözü, Feridun Andaç’ın Adalet Ağaoğlu ile yaptığı nehir söyleşi tarzında bir kitaba adını verdi. Kitap, 2006’da basıldı.

Eserleri

Tiyatro ve radyo oyunları:

“Bir Piyes Yazalım”, 1953 (oynanmış, basılmamış)

“Yaşamak”, 1955-56 (radyo oyunu, yayımlanmış, basılmamış)

“Evcilik Oyunu”, 1964

“Tombala”, 1967

“Çatıdaki Çatlak”, 1969

“Sınırlarda”, 1969

“Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar”, 1973

“Kendini Yazan Şarkı”, 1976

“Çok Uzak – Fazla Yakın”, 1991

“Duvar Öyküsü – Çocuklar ve Büyükler için Müzikli Danslı Oyun”, 1992

“Fikrimin İnce Gülü”,  1996

“Çağımızın Tellalı”, 2011

Roman:

“Ölmeye Yatmak”, 1973

“Fikrimin İnce Gülü”, 1976

“Bir Düğün Gecesi”, 1979

“Yazsonu”, 1980

“Üç Beş Kişi”, 1984

“Hayır…”, 1987

“Ruh Üşümesi”, 1991

“Romantik Bir Viyana Yazı”, 1993

“Dert Dinleme Uzmanı”, 2014

Öykü:

“Yüksek Gerilim”, 1974

“Sessizliğin İlk Sesi”, 1978

“Hadi Gidelim”, 1982

“Hayatı Savunma Biçimleri”, 1997

Deneme

“Geçerken”, 1986

“Karşılaşmalar”, 1993

“Başka Karşılaşmalar”, 1996

“Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar”, 2002

“Yeni Karşılaşmalar”, 2011

Mektup:

“Mektuplaşmalar (Mehmet Baydur ile birlikte)”, 2005

Anı:

“Göç Temizliği”, 1985

“Gece Hayatım”, 1991

Günce:

“Damla Damla Günler”, 2004

“Damla Damla Günler I-II-III”, 2007

Seçkiler:

“Seçmeler (Kendi Seçtikleri)”, Ekim 1993

Ödülleri:

1974- TDK Tiyatro Ödülü

1975- Sait Faik Hikâye Armağanı, “Yüksek Gerilim” ile

1979- Sedat Simavi Edebiyat Ödülü, “Bir Düğün Gecesi” ile

1980- Orhan Kemal Roman Armağanı, “Bir Düğün Gecesi” ile

1980- Madaralı Roman Ödülü, “Bir Düğün Gecesi” ile

1991- Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü, “Çok Uzak Fazla Yakın” ile

1992- Lebon Kültür Merkezi (Lebon Cinema Clup) Edebiyat Ödülü, “Ruh Üşümesi” ile

1997- Aydın Doğan Roman Ödülü, “Romantik Bir Viyana Yazı” ile

2018- Erdal Öz Edebiyat Ödülü

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 yorumlar

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal