‘Saudi Runaway’: Sürükleyici ve cesaret dolu bir belgeselin arka planı

‘Saudi Runaway’: Sürükleyici ve cesaret dolu bir belgeselin arka planı

Cesur bir film olan “Saudi Runaway”de genç bir kadın, akıllı telefonuyla görücü usulü bir evlilikten kaçış hazırlıklarını gizlice belgeliyor.

“Saudi Runaway” belgeselinin kahramanı Muna, kamerayı kendisine çeviriyor ancak her tarafı siyah kumaşlarla örtülü olduğundan yüzü görünmüyor. Sosyal medyada sürekli görebildiğiniz standart ayna selfie yapacak gibi telefonunu kaldırdığında, yansıması iki şekilde gizleniyor: Hem tüm vücudu hem de telefonu saklı. Muna, ya evin dışındayken peçesinin altından ya da evdeyken, telefon saplantılı Y kuşağının tipik bir örneği gibi davranarak gizlice çekim yapıyor. Çektiği videolar durumu ortaya koyuyor: Eli kulağında bir görücü usulü evlilikle, Suudi Arabistan’ın erkek himaye sisteminin engellerinin içine sıkışmış bir hayatla karşı karşıya olan Muna, balayında, ülkeden kaçmayı planlıyor.

2019 yılındaki beş haftalık süreçte Muna, akıllı telefonunun tünel görüş portalıyla uçak rezervasyonundan ailesiyle gelinlik alışverişine (kendisi dışındaki tüm yüzler bulanıklaştırılmış) kadar, kaçışına doğru ilerleyen endişeli ve sıradan tırmanışı kaydediyor. Muna’nın videolarını gönderdiği İsviçreli-Alman Susanne Regina Meures’in yönetmenliğini üstlendiği film, izleyiciyi, bir insanın kendi acısını maskelemek için başvurduğu yolları izlerken yürek parçalayıcı, çatışmalı (dopdolu, renkli bir pazarda gezerken “Bu ülkenin sevdiğim yanları var” diyor) ve her şeyden öte cesur bir yolculuğa çıkarıyor. Tamamı bir ailenin akıllı telefonlarından çekilen başka bir yeni belgesel olan “Midnight Traveler” adlı belgeselde olduğu gibi “Saudi Runaway” belgeselinin de en yürek sızlatan anları yalın, sessiz sahneler: büyükannesinin Muna’ya “itaat edersen sorun yaşamazsın” dediği konuşma; projesini fark etmemesi için erkek kardeşini odasından kovması; annesinden gelen hassas mesajı dinlerken bir eliyle gözyaşlarını silerken diğer eliyle telefonunu banyo aynasına doğru sarsmadan tutmaya çalışması.

Daha önce İran’da çekim yapmış olan Meures, uzun süredir Suudi Arabistan’la ilgilense de ülkeye girebilmek için yaptığı vize başvuruları tekrar tekrar ret aldı. Ancak 2019 yılının başlarında yeni bir Suudi kaçakları dalgası başladı: Genç kadınlar, katı erkek himayesinden kaçıyor ve başka ülkelere iltica ediyordu. Meures, Guardian’a verdiği röportajında “konu böylece tekrar gündemime girdi” dedi. “Bu kadınların sesi olma zamanı geldi” diye düşündü ve ekledi: “Ama fiili olarak ülkeye girmeden ülkeye girmenin bir yolunu bulmalıydım.”

Susanne Regina Meures

Meures, kaçmayı planlayan birçok Suudi kadınla grup görüşmesi yapan Avrupa’daki bir aktivistle iletişime geçti. Aktivist, Meures için Arapça bir mesaj gönderdi. “Esasen, yakın gelecekte ülkeden ayrılmayı planlayan birini aradığımı yazdım” dedi Meures. Gönderdiği mesaja 30’dan fazla kadın yanıt verdi ancak hiçbiri kamera karşısında yüzlerini göstermek istemiyordu. Yıkıcı bir ifşanın “tehlikeli olma ihtimalinin” olduğunu söyleyen Meures, durumun “anlaşılabilir” olduğunu söyledi; hükümetin geçtiğimiz yıl yürürlüğe soktuğu kadınlara sürücü ehliyeti alma, 21 yaşın üzerindekilere bir erkeğin izni olmadan pasaportlarını yenileme veya çocuklarını nüfusa kaydettirme izni vermesi gibi ilerlemeler,  karşıt görüşlü kişiler ve insan hakları aktivistlerine karşı alınan sıkı önlemlerle birlikte geldi.

Yine de Muna’dan mesaj geldiğinde Meures, “işte bu” dedi. “İlk andan itibaren, ‘Bu filmi yapmak istiyorum. Tüm dünyaya neler olduğunu göstermem gerekiyor” diye belirtti. Sonraki gün Muna çekimlere ve Meures’e videolarını göndermeye başladı, Meures de bunları bir sabit sürücüye kaydetti. Şifreli mesajlaşma uygulamaları kullanan ikili, her gün beş-altı saat konuştu, Meures, Muna’nın çektiklerinin üzerinden geçti, şekil ve içerik tartışmaları yaptı (örneğin, kirli bir pencere ekranının ardından kuşların çekimi, hem sinemasal bir ayrıntı hem de hapishaneyi çağrıştırıyor).

Baştan itibaren sıkı kısıtlamalarla çalışıyorlardı; Muna’nın düğününe sadece beş hafta kalmıştı ve Meures’e göre, balayının “ülkeden ayrılması için tek şansı” olacağını biliyordu. Sınırlı süre, filme klostrofobik, gergin bir hava katıyor; tarih yaklaştıkça endişe elle tutulur ve yoğun bir hal alıyordu. Kocasıyla bir otel odasında kaldığı göz önünde bulundurulduğunda, acaba uçağa binebilecek mi? Annesinin son anda yaptığı sürprizden sonra o uçağa binecek mi?

Film boyunca Muna, sessiz gözyaşları, makyaj selfie’si yapar gibi başını anlamsızca eğmesi, ayna karşısında örtülerinin altından sert bakışlarıyla bu çalkantıyı sessizce yansıtıyor. Meures’e göre Muna’nın yeteneği, “bizi kendi dünyasına çekebilmesi, ancak bu sırada hiçbir zaman rol yaptığı hissine kapılmamamız.” Hem ağlayıp hem de duygusal baskı altında elleri titremeden kendini filme alabilme konusunda nadir bir yeteneği var. “Cesareti gerçekten inanılmaz, her gün gösterdiği cesaretle beni tekrar şaşırttı” diyor Meures ve şöyle devam ediyor: “İnat ve cesaret ile dayanıp gerçekten bir şeyler yapma cesaretinin muhteşem bir karışımına sahip.”

Meures, kaçışın genç kadınlar arasında, özellikle de Muna’nın sınıfındaki genç kadınlar arasında tartışılan bir konu olduğunu düşündüğünü söylüyor. Dışarıdan bir bakış açısıyla “Şu an kraliyet, çok katı olan yasaların çoğunu gevşetiyor gibi duruyor… Ama aslında toplumun çoğunluğu oldukça tutucu ve genç kadınların çoğu, tam da Muna’nın yaşadıklarını yaşıyor” diyor. Meures, amacının, “Suudi Arabistan’ın daha çok yönlü bir görüntüsünü” sunmak olduğunu söylüyor.

Muna için bu görüntü, ayrılmak için kanıt toplamanın yükünü üstleniyor. Kişisel ve politik amaçlı bu radikal eylem, gizli çekimlerle filme dökülecek. Mekke sokaklarında yürürken kamera lensinin üzerinde uçuşan kumaşla Muna, “Durumumuzu anlamanızı istiyorum. Bu çekimi sadece bu belgesel için yapmıyorum. Bu kayıtlar, aynı zamanda benim kanıtlarım da olacak” diyor.

“Saudi Runaway”, Sundance Film Festivali’nde izleyiciyle buluşacak ve sonraki bir tarihte yayımlanacak.

 

Kaynak: Guardian

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İlginizi Çekebilir

Yorum Yaz

E-postanız paylaşılmaz. * işaretli alanların girilmesi zorunludur.

İptal